Fri 26 Jan 2007
《客英大辭典》二版採類似Wade-Giles的標音系統,[ch] [chh] 是漢語拼音的[ji][qi], [ch’][chh’]是漢語拼音的[zh][ch],但印刷時[ch’][chh’]的[’ ]都省略成[ch] [chh],所以[ch] [chh] 到底是漢語拼音的[z][c] 或[zh] [ch] 不易判斷,除了[sh]聲母可明顯套羅肇錦的臺灣四海話公式外,而[j]聲母在本辭典皆標[y],幾乎無法判斷是否有摩擦,本文參考S.H.Schaank 的《客語陸豐方言》,找尋《客英大辭典》二版中[ch’][chh’][j]的字詞。該書以[j]標摩擦音,[ch’] [chh’]分別標[tj][tj’]。
本辭典從682 頁的社sha 44到737頁的述 shut 1全部都是[sh]聲母的字詞,以下列詞條為例:詩 shi 44書.shu 44,施 shi 44捨 sha 52,設shet 1施shi 44,時 sh11勢she 31(shi 31),時shi 11常 shong 11,恃shi 31勢 she 31,承 shin 11受 shiu 31, 神 shin 11聖 shin 31, 聖 shin 31書 shu 44,十 ship 1室 shit 1九 kiu 52空 khung 44, 食 shit 5傷 shong 44, 食 shit 5水 shui 52, 失 shit 1守 shiu 52, 失 shit 1手 shiu 52, 識 shit 1食 shit 5過 kwo 31, 收 shiu 44成 shin 11, 收 shiu 44稅 shoi 31, 守 shou 52城 shang 11, 手 shiu 52上 shong 31, 首 shiu 52飾 shit 1, 受 shiu 31傷 shong 44, 船 shon 11身 shin 44, 上 shong 44水 shui 52船 shon11, 尚 shong 52書 shu 44, 說 shot 1是 shi 31說 shot 1非 fui, 樹 shu 31身 44, 順 shun 31水 shui 52,術 shut5士 su。
下列字為《客語陸豐方言》聲韻表有[tj]聲母者之部份:者(a),隻(ak),占(am),戰(an),正(ang),照(au),止(i),針(im),真(in),汁(ip),只(it),州(iu),酌(ok),轉(on),張(ong),主(u),錐(ui),竹(uk),准(un),中(ung)。(頁4-12)
對照《客英大辭典》二版,者,cha 52,俗語為sa 52,無詞條(頁8);隻,chak 1,詞條有隻 chak1半 ban 31, 隻 chak1把 ba3等(頁10);占cham 44(cham31) 詞條有占 cham 44掛 kwa31,占 cham 44卜puk 1吉 kit 1凶 hiung 44 等(頁12);正當月份解時音 chang 44, 如正chang 44月 nyet 5 ,當才解時音chang 31, 詞條有正 chang31到 tau31,正 chang31時shi11興 hin44,正chang31學 hok5行 hang11等(頁 12);照,chau 31(cheu 31), 詞條有照 chau31顧 gu 31,照 chau31鏡kiang 31,照 chau31像 siong 31,照chau 31輪 lun11等(頁17-8);止,chi 52,詞條有止chi 52痛 thung 31,止 chi 52血 hiet 1,止 chi52渴 hot1(khot 1)等(頁22);針,chim 44,詞條有針 chim 44線 sien 52,針 chim 44炙 kiu31,針 chim 44無 mau11雙 sung 52頭 theu11利 li31等(頁29);真,chin 44,詞條有真 chin 44假 ga 52,真 chin 44實 shit 52,真 chin 44心 sim 44實 shit5意 yi 31,真 chin 44正 chin 31等(頁31);汁,chip 1, 如 汁 zhip1漿 jiong 44(頁37);只,chit,如 只 zhit 1有 yu 44(yiu44),只zhit 1係 he 31,只 zhit 1要 yau 31等(頁37);州,chiu(chu) 44,如州 chiu 44官 kwon 44,州 chiu44府 fu52縣 yen31城 shang 11等 (頁41);酌,chok 1,如 酌 chok 1酒 tsiu 52,酌 chok 1量 liong11,酌 chok1議 nyi52等;轉,chon 52,如 轉 chon52鉸 kau 31,轉 chon52年 nyen 11,轉 chon52酒 tsiu 31,轉 chon 52性 sin31,轉 chon 52屋 vuk1家kha(ka) 44,轉 chon52水 shui 52,轉 chon 52初 tshu(tsho) 44,轉 chon52潤 yun31等(頁46-7);張,chong 44,如 張 chong44羅 lo11,張 chong44飛 fui44等(頁49);主,chu 44,如 主 chu44因 yin 44,主 chu44任 nyim 31,主 chu 44管 kwan(kwon) 52,主 chu 44顧 ku31,主 chu 44固 ku52等(頁56-7);錐,chui 44,如錐chui 44子 tsu 31(頁61);竹,chuk 1,如竹 chuk 1簍 leu11,竹 chuk 1棍 kwun31,竹 chuk1雞 ke 44,竹 chuk 1芛 sun52蟲 chhung 11等(頁62-3);准,chun 52, 如准 chun52唔 m 52准chun 52(頁65);中,chung 52,如中 chung 52外ngwai(ngoi) 31,中 chung52立 lip5,中 chung52人 nyin 11,中 chung 52心 sim 52,中 chung 52間kan(kien) 52等頁(66-7)。
《客語陸豐方言》聲韻表有[tj’]聲母者之部份:車(a), 尺(ak), 纏(an), 鄭(ang),轍(at), 潮(au), 砌 (e), (i), 深(im), 陣(in), 直(it), 丑(iu), 火著(ok), 傳(on), 昌(ong), 啜(ot), 處(u), 搥(ui), 春(un), 重(ung), 出(ut)。(頁4-12)
對照《客英大辭典》二版,車,chha 44,如車 chha44油 yu,車 chha 44路 31,車 chha 44錢tshien 11,車 chha 44票 phiau 31,車 chha44站tsham31等(頁9-10);尺,chhak 1, 如 尺chhak 44 寸tshun31, 尺 chha 44 三sam 44等(頁11);纏,chhen(chhan)11,如纏chhan11腳 kiok,纏 chhan11線 sien 52,纏 chhan11身 shin 44等(頁19);鄭,chhang31, 如鄭 chhang31國 kwet 1,鄭 chhang31重 chhung31 等(頁13);轍,chhet 5,如轍 chhet 5跡 tsiak 1(頁20);潮,chhau(chheu)11, 如 潮chhau 11 水shui 31,潮chhau 11 州chiu 44;無砌詞頭,同音字有Chhe 31,無漢字,意為傳染,如chhe 31 tau31 phiang 52(按:染到病),chhe 31 fo52(按:著火)(頁18);,chhi11,如 chhi 11淨 tshiang,chhi 人nyin 放piong 火fo,chhi 雞 ke 殺sat 鴨 ap等(頁26-7);深,chiim 44,如深chhim 44恩 en 44,深 chhim44坑khang(hang) 44,深 chhim44潭 tam11無 vu11底 tai(te)52,深chhim 44山 san 44等(頁30); 陣,chhin31,如陣 chiin 31打 da52陣 chin 31,陣 chiin31風 fung 44陣chhin31 水 shui52,陣 chhin31冷 lang44陣chhin31熱nyet5,陣 chiin31亡mong11等(頁36); 直 chiit 5,如直 chiit 5路 lu31,直 chhit5落lok5,直 chhit5接tsiap 44,直 chhit5直chhit5去 khi 31等(頁39); 丑chhiu 52,如 丑 chhiu 52腳 giok 5,丑 chhiu52時 shi11等(頁42);無火著詞頭,同音字有著,chhok 1,如著 chhok 1實 shit 5,著 chhok 1用 yung 31,著 chhok 1 火 fo31,著 chhok1驚 kiang44等(頁45);傳 chhon 11如 傳 chhon 11教 kau 31 ,傳 chhon 下 ha 31來 loi 11,傳 chhon 11單 tan 44,傳 chhon話 va 31(頁48); 昌 chhong 44 , 如 昌 chhon 44盛 shin 31,昌 chhon 44大 thai 31(頁51); 啜chhot 1, 如 啜 chhot 1湯 thong 44(頁54);處 chhu 52, 如 處 chhhu 52世 she31(shi31),處 chhu 52事 su 31,處 chhu 52分 fun31,處 chhu 52罰 fat 5等(頁60); 搥 chhui 11, 無詞條,同音字鎚的詞條有鎚 chhui 11死 si52人 nyin 11,鎚 chhui 11爛 lan 31,鎚 chhui扁 pien 52等(頁61); 春 chhun 44, 如 春 chhun 44聯 lien 11,春 chhun 44夏 ha 31秋 tshiu 44冬 tung 44,春 chhun 44季 kwui 31,春 chhun 44茶 tsha 11等(頁65); 重chhung 11, 如重 chhung 11重 chhung 11疊 thiap 5疊 thiap 5,重 chhung 11婚 fun 44,重 chhung11陽 yong 11,重 chhung 11新 sin 44等(頁 71-2);出 chhut 1,如如出 chhut 1門 mun 52,出 chhut 1冷 len(lang)44汗 hon31,出 chhut 1丁ten 44,出 chhut 1差 tsha 44世 she 31,出 chhut 1桌 tsok 44,出 chhut 1 目 muk 1汁 chip1等(頁73-76)。
海陸的摩擦音[j]是否出現在《客英大辭典》而有四海音,因該辭典採Wade-Giles 標音系統,零聲母[i] 韻頭皆標(y),無法看出,但[sh]的四海音現象非常明顯,另外依《客贛方言調查報告》, 以操海陸腔的揭西地區為例:蒸,chin 44, 秤,chhin 52,食,shit 5(頁135),秧 yong,約 yok,(頁130),容,yong 31, 欲yuk 5(頁 135)(按:原書標國際音標,為行文方便,改採《客英大辭典》音標),[ch’],[chh’],[sh], 及摩擦音[j]的現象非常一致。因此,《客英大辭典》以也[y]標零母[i]的字,應該有摩擦音[j]現象,即《客語海陸方言》所用的[j]。查《》客語海陸方言聲韻表,有[j]聲母字者有:也(a),椰(ai),謁 (ak),鹽 (am),簡 (an),庚(eng),甲(ap),乙(at),腰(au),衣 (i),音(im),仁(in),邑(ip),一 (it),有 (iu),若 (ok),羊 (ong),郁 (uk),雲(un),用(ung)。(頁4-12)
